مرز باریک انتظار و توقع
مرز بین انتظار سالم و توقع بیش از حد، باریک و حتی گمراهکننده است. داشتن انتظارات معقول (مانند وفای به عهد، حضور به موقع، احترام دوطرفه) هم طبیعی و هم ضروری است. مشکل از جایی آغاز میشود که انتظاراتمان رنگ و بوی خودخواهی بگیرد؛ یعنی خواسته باشیم دیگران دقیقاً مثل ما فکر و عمل کنند یا برای هر نیازمان یک پاسخ ویژه انتظار داشته باشیم. برای مثال: «اگر من همیشه پیامهایم را سریع جواب میدهم، دوست من هم باید همینطور باشد» یا «اگر برایت جشن تولد گرفتم، انتظار دارم حتماً برایم جبران کنی».
چرا انتظارات ما گاهی غیرواقعبینانهاند؟
اغلب ناامیدیها ریشه در این دارد که ما به طور ناخودآگاه دچار تورش تشابه (Assumed Similarity Bias) شدهایم؛ یعنی فکر میکنیم دیگران ارزشها و ترجیحاتشان مثل ماست. وقتی این فرض در ذهنمان باشد، هر رفتار متفاوتی را بیتوجهی یا بیارزشی تلقی میکنیم؛ در حالی که شاید طرفمقابل اصلاً متوجه قضیه نباشد، یا اولویتها و سبک زندگی متفاوتی داشته باشد.
چگونه انتظارات خود را مدیریت کنیم؟
مدیریت انتظارات، یک مهارت کلیدی برای آرامش خودمان و کیفیت روابطمان است. چند راه کاربردی و مؤثر شامل:
-
عدم فرض شباهت: اولین گام، پذیرفتن این حقیقت است که افراد متفاوتاند، حتی نزدیکترینها! هرکسی سبک زندگی، دغدغه و ظرفیت خاص خودش را دارد.
-
ارتقا تجربه خودمراقبتی (Self-Care): برخی نیازها مثل آرامش، یا شنیدهشدن را باید ابتدا خودمان برای خود فراهم کنیم و توقع نداشته باشیم که همیشه دیگران نیازهای اصلیمان را برآورده کنند.
-
بیچشمداشت بخشیدن: اگر قصد دارید خوب باشید، لطفاً این کار را فقط برای عشق و بزرگواری خودتان انجام دهید؛ نه با این هدف که حتماً پاداش یا تأییدی دریافت کنید. البته اگر رابطهای کاملاً یکطرفه شد، باید مرزهای سالم بگذارید و اجازه ندهید استثمار شوید.
تشخیص و جلوگیری از روابط ناسالم و استثماری
اگر در رابطهای دائم احساس میکنید طرف مقابل فقط دریافتکننده است و شما همیشه باید دهنده باشید و حتی نمیتوانید “نه” بگویید، این رابطه احتمالاً ناسالم است. ادامه چنین روابطی باعث جمع شدن خشم و کینه، تجربه خستگی و حتی سوختن هیجانات مثبت میشود. در اینجا لازم است:
-
یک قدم عقب بکشید، کمی فاصله ایجاد کنید و به خودتان فرصت بازاندیشی بدهید.
-
مهارت خودمراقبتی و تعیین مرز شخصی را تمرین کنید و ببینید چطور میتوانید میزان منفعترساندن یا وقت گذاشتنتان را متعادل کنید.
تمرین مدیریت انتظارات در زندگی روزمره
-
نیازها و انتظارات مهمتان را با کسانی که برایتان اهمیت دارند، در میان بگذارید. شفافیت در بیان انتظارات، سوءتفاهمها را به حداقل میرساند.
-
بعد از اینکه انتظارتان را بیان کردید، نتیجه را رها کنید و روی پذیرش تفاوتها کار کنید. یادتان باشد هیچکس مثل شما فکر نمیکند؛ پس خودتان را برای انعطاف آماده کنید.
-
سعی کنید برای نیازهای ساده، چندین منبع داشته باشید تا اگر از یک نفر پاسخ نگرفتید، کل حال روانیتان فرو نریزد.
-
هر جا دیدید انتظاری باعث فشار زیاد، ناامیدی یا کینه دل در شما شده، بررسی کنید آیا اصلاً این انتظار واقعبینانه، توافقی یا لازم است یا بیشتر از جنس توقع است.
انتظارات، ازدواج و یک آزمون مهم
انتظارات در روابط عاطفی عمیق مانند ازدواج اهمیت و اثرگذاری بسیار بیشتری دارند. خیلی از اختلافات تازهعروس و دامادها و حتی شکستها، ریشه در انتظارات پنهان یا بیاننشده دارند. تحقیقات نشان داده که زوجهایی که انتظارات واقعیتر و قابلتحققتری دارند و درباره انتظاراتشان قبل از ازدواج گفتگو میکنند، شانس بسیار بیشتری برای کسب رضایت و پایداری زندگی مشترک خواهند داشت.
در ازدواج، انتظارات کلامی (ابراز محبت)، عاطفی (حمایت و احساس امنیت)، مالی (سطح رفاه یا مدیریت مخارج)، و حتی نقش و سهم هر کدام در خانه، باید نه تنها صادقانه بیان شوند، بلکه درباره اختلافاتشان نیز گفتگوی محترمانه وجود داشته باشد. اگر زوجین از همان ابتدای آشنایی و سپس در دوران زناشویی، هر چند وقت یکبار انتظارات و اولویتهایشان را مرور و تعدیل کنند، بخش زیادی از سوءتفاهمها و دلخوریها را پیشگیری خواهند کرد.
اگر دوست دارید به صورت ساختاریافته و علمی درباره انتظاراتتان از ازدواج فکر کنید و آن را بسنجید، توصیه میشود از آزمون آنلاین انتظار از ازدواج دیلی سای استفاده کنید. این تست به شما کمک میکندتا بسنجید که ایا انتظاراتتان واقع بینانه است یا دچار ایده آل نگری یا بدبینی شده اید.
